فقر و فرسودگی مسکن، عوامل پنهان مصرف بالای انرژی در ایران
به گزارش بیست و یکم، بررسی ها نشان میدهد مصرف بالای انرژی در ایران بالاتر از آن که ناشی از رفاه باشد، ریشه در فقر، فرسودگی ساختمان ها و تجهیزات کم بازده دارد.
به گزارش بیست و یکم به نقل از مهر، سالها تصور رایج بین سیاستگذاران و مردم این بوده است که ثروتمندان انرژی بیشتری مصرف می کنند؛ آنها استخر دارند، در خانه های لوکس و دوبلکس زندگی می کنند، ویلاهای بزرگشان را گرم می کنند و از این قبیل اقدامات. اما باید بررسی کرد که این پیش فرض تا چه حدی صحیح هست و بر فرض که ثروتمندان مصرف انرژی بیشتری دارند، آیا مدیریت مصرف یا اصلا قطع گاز و برق ثروتمندان مسئله کمبود انرژی را حل می کند؟ طبقه مرفه که دسترسی به امکانات ذکر شده را دارند، چند درصد از جامعه را تشکیل می دهند؟
رابطه دهک رفاهی و مصرف گاز طبیعی
اخیرا مرکز پژوهش های مجلس در گزارشی به بررسی داده های مصرف گاز مشترکان در هر صدک رفاهی پرداخته است که داستانی متفاوت را روایت می کند. این بررسی ها نشان میدهد الگوی مصرف گاز در تمامی گروههای درآمدی از یک روند نسبتاً یکسان پیروی کرده و تفاوت میانگین مصرف میان صدک های مختلف تنها حدود ۱۰ درصد است. جالب تر آنکه خانوارهای کم درآمد (صدک های ۱ تا ۵۰)، حتی اندکی بیشتر از خانوارهای برخوردارتر (صدک های ۵۱ تا ۱۰۰) گاز مصرف کرده اند. بر خلاف برداشت های عمومی، عمده گاز طبیعی کشور توسط طیف وسیعی از مردم مصرف می شود و ناترازی را نمی توان به پای مصارف رفاهی دهک های بالا نوشت.
البته این تصور که ثروتمندان مصرف انرژی بالاتری دارند، هم صحیح است؛ اما مسئله آن است که این پدیده در بالاترین هزارک های رفاهی دیده می شود. یعنی زمانیکه وضعیت رفاهی را به هزار قسمت تقسیم می نماییم، خانواری که در بالاترین هزارک هستند مصرف انرژی زیادی دارند که به علت مصارف لوکس نظیر گرمایش استخر و ویلاست. اما این خانوار حتی یک درصد از جامعه هم نیستند و برای حل مسئله مصرف بالای انرژی در خانه ها باید برای طیف وسیعی از مردم سیاست گذاری نمود.
برای درک علت مصرف بالا در دهک های پایین، مصرف به ازای مساحت خانه ها را بررسی نموده اند. داده ها نشان میدهد بطور متوسط برای گرمایش هر متر مربع زیربنا، دهک اول 35% گاز بیشتری نسبت به دهک آخر مصرف می کند. این تفاوت معنادار نشان میدهد که مصرف غیریهینه ناشی از ساختمان های فرسوده و بخاری های کم بازده است. بررسی مصرف گاز طبیعی در محلات مختلف از یک شهر مبین آن است که محلات فرسوده و بافت قدیمی شهر که محل زندگی خانوار کم برخوردار می باشند، نسبت به محلات جدیدالاحداث و حتی محلاتی که ساختمان های بامتراژ بالا دارند به مراتب بیشتر گاز مصرف می کنند.
رابطه رفاه و مصرف انرژی در دیگر کشورها
بررسی پژوهشها در کشورهای توسعه یافته نشان میدهد که همانند ایران، در آن کشورها هم فقرا انرژی بیشتری مصرف می کنند. وزارت محیط زیست، تغذیه و امور روستایی بریتانیا در گزارشی تایید می کند که خانوار فقیر مصرف انرژی بالاتری دارند. این خانوار در روستاها ساکن هستند و ساختمان های مناسب عایق کاری شده و تجهیزات گرمایشی کم مصرف ندارند.
در آمریکا هم شورای بهره وری انرژی در گزارشی اذعان داشته که خانوارهای آفریقایی-آمریکایی بیشتر از خانواده های لاتینی-آمریکایی و خانواده های لاتینی-آمریکایی بیشتر از خانوارهای سفیدپوست مصرف انرژی دارند. این طبقه بندی در مصرف انرژی دقیقا منطبق با طبقه بندی رفاهی خانوار است. یعنی خانوارهای مرفه انرژی را بهینه تر از خانوارهای کم برخوردار مصرف می کنند. طبق بررسی این گزارش خانوارهای کم برخوردار به ازای گرمایش یا سرمایش یک فوت مربع، 20 درصد انرژی بیشتری نسبت به خانواده های مرفه مصرف می کنند.
راه حل چیست؟
اولا در حوزه صرفه جویی و بهینه سازی انرژی و حل مسئله ناترازی انرژی، باید سیاست گذاری به نحوی باشد که همه اقشار مردم و با اولویت اقشار کم درآمد، مخاطب سیاستگذاران باشند و نه فقط گروههای کوچک که هر چند مصرف انرژی بالایی دارند، اما در کل مصرف انرژی کشور سهم شان اندک است.
دوما با توجه به این که دهک های رفاهی کم برخوردار مصرف انرژی بالاتری دارند، باید از هرگونه سیاستهای افزایش شدید قیمتی همچون اقداماتی مثل شوک درمانی پرهیز شود؛ چونکه مصرف در این طبقه به دلیل ساختارهاست و این طبقه قادر نخواهد بود مصرف انرژی را کم کند و فشار معیشتی ناشی از افزایش قیمت امکان دارد موجب شود که این طبقه از جامعه به چارچوب های فرسوده تر پناه ببرد.
سوما برای کاهش مصرف در قسمت خانگی باید جهت استفاده فراگیر از تجهیزات بهینه و نوسازی ساختمان های فرسوده سیاست گذاری شود. این سیاست گذاری می تواند شامل پشتیبانی از شرکت های دانش بنیان و شرکت های تولیدکننده تجهیزات با بهره وری بالا، واردات فناوری از کشورهای پیشرو در تجهیزات گرمایشی پربازده و عایق ها، ممنوعیت تدریجی تولید و فروش بخاری های قدیمی و اجرای کامل مبحث 19 مقررات ملی ساختمان باشد.
منبع: بیست و یكم
این مطلب بیست و یکم را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان قرن بیست و یکم در مورد این مطلب